10 ذو الحجه

١ـ عید سعید قربان
٢ـ شهادت عبدالله محض و جمعى از فرزندان امام حسن مجتبى علیه السلام

1ـ عید سعید قربان (اضحی)
یکی از اعیاد بزرگ اسلامی، عید قربان است که در روز دهم ذی‌الحجة واقع شده است.
امام هادى عليه السلام می فرمایند : إنَّمَا الأعيادُ أربَعَةٌ لِلشّيعَةِ : الفِطرُ و الأضحى و الغَديرُ و الجُمُعَةُ ؛
بحار الأنوار ، ج 98 ، ص 351
شيعيان فقط چهار عيد دارند : فطر ، قربان ، غدير و جمعه .

عید قربان یادآور یک افتخار بسیار بزرگ برای ما و برای همه مؤمنین به ادیان الهی است که حضرت ابراهیم(علیه السلام) پیامبر بزرگ الهی از یک امتحان و آزمایش بزرگ و سخت، سربلند بیرون می‌آید.
او به دستور خداوند متعال و برای اطاعت از او، حاضر می‌شود نوجوان حلیم خود را که سال‌ها چشم انتظار ولادتش بوده ذبح کند و آن نوجوان یعنی حضرت اسماعیل(علیه السلام) نیز در اوج بندگی و عبودیت، تسلیم محض فرمان خدای خویش است.
در كتاب‌هاى ادعیه، ‌علاوه بر بیان فضیلت واهمیت این روز بزرگ، اعمال بسیارى مخصوص آن ذكر كرده اند؛ از جمله اعمال مستحب این روز،
غسل كردن است كه بر آن تاكید بسیار شده؛
همچنین برگزارى نماز عید
و قربانى كردن
و تناول از گوشت قربانى و توزیع ان میان فقرا
رسول خدا(صلی الله علیه و اله) فرمودند:
«خداوند عید قربان را قرار داد تا مساکین و فقرا از گوشت سیر بشوند، پس از گوشت قربانی به ایشان بخورانید.»
(ثواب الأعمال، شیخ صدوق، صفحه۵۹)
و نیز خواندن دعاى شریف ندبه
و دعاى امام سجاد (علیه السلام) كه در صحیفه سجادیه آمده است .
از این رو شایسته است در این روز انسان بدون آنكه وقت خود را به بطالت بگذراند، با انجام این اعمال، مورد رحمت و عنایت پروردگار خویش قرار گیرد.

2ـ شهادت عبدالله محض و جمعى از فرزندان امام حسن مجتبى(علیه السلام)
در روز دهم ذیحجه سال 145 هـ .ق. عبدالله بن حسن مثنى فرزند امام حسن مجتبى (علیه السلام) در 75 سالگى به همراه جمعى از برادران و پسرعموهاى خود در زندان منصور دوانقى به شهادت رسیدند. زندان آنها به گونه‌اى بود كه روز و شب را تشخیص نمی‌دادند.
برادران عبدالله محض، حسن و ابراهیم بودند.
جناب عبدالله محض پسر بزرگ جناب حسن بن حسن مجتبی علیه السلام بود و او اولین کسی است که از حسنین علیهماالسلام متولد شد زیرا از جانب پدر به امام حسن علیه السلام و از جانب مادر به امام حسین علیه السلام می رسید از این رو لقب محض را برای ایشان انتخاب کردند .
مادر ایشان فاطمه بنت الحسین (علیه السلام) بود.
فرزندان عموى وی، یعقوب، اسحاق، ابوالحسن على العابد، عباس و عبدالله بودند.
بعضى از این بزرگواران مثل ابراهیم بن حسن زنده دفن شدند.
بعضى دیگر هنگامى كه داخل خانه بودند سقف را روى آنها خراب كردند و شهید شدند.
مرقد آل حسن (علیهم السلام) در هاشمیه نزدیك بغداد به قبور سبعه مشهور است.
ماقد المعارف : ج 2 ص 15

بعد از ضعف دولت بنی امیه و بنی مروان بعضی از بنی هاشم متفق شدند که با جناب محمد صاحب نفس زکیه و ابراهیم قتیل باخمری پسران عبدالله محض بیعت نمایند ؛ حضرت صادق علیه السلام به این امر مصلحت ندید
بلاذری نوشته است : عبدالله فردی از خاندان خود را به بعت با پسرش خواند و از جعفر ابن محمد علیهماالسلام خواست تا او هم با محمد بیعت کند
جعفر علیه السلام نپذیرفت و گفت : بپرهیز و خود و خاندانت را هلاک مساز . حکومت را پسران عموی ما عباس به دست خواهند گرفت . اگر می خواهی مردم را به خود بخوان که فاضل تر از پسرت هستی
منتخب التواریخ : ج 2 ص 419
انساب الاشراف : ج 3 ص 78

منصور به خاطر عداوت خاصى كه با اهل بیت (علیهم السلام) داشت ، مدتى قبل از شهادت آن بزرگواران، در سال 144 هـ .ق. دستور داد آل حسن (علیهم السلام) را با غل و زنجیر بر گردن و پا، بر مركبهاى چموش و بدون روانداز سوار كرده، به ربذه ببرند.
آنان را با این حال در مقابل آفتاب با بدن برهنه در مقابل او نگه داشتند.
عبدالله محض خطاب به منصور فرمود: «آیا ما در روز بدر با اسراى شما چنین كردیم؟»
این كلام بر منصور گران آمد؛ برخاست و رفت.
هنگامى كه آن بزرگوار را با این حال از مدینه بیرون می‌بردند، امام صادق(علیه السلام) از پس پرده‌اى به آنان نگاه كرد و آنقدر گریست كه اشك بر محاسن شریفش جارى شد و فرمود:
به خدا سوگند انصار به بیعت خود با پیامبر صلی الله علیه و اله وفا نکردند آنها با رسول خدا بیعت کردند که از پیامبر صلی الله علیه و اله و فرزندانش مانند خود و فرزندانشان محافظت کنند .
به خدا سوگند مردمی که این گونه بر اولاد پیامبر ستم کنند رستگار نخواهند شد

مقاتل الطالبیین : ص 149
تاریخ طبری : ج 6 ص 174