قطعه حضرت علی اکبر علیهالسلام
قطعه حضرت قاسم علیهالسلام و قطعه نبرد نابرابر
قطعه شهادت امام حسین علیهالسلام
قطعه قتل عام اهل بیت علیهمالسلام
قطعه عبور زینب کبری سلام الله علیها بر کشتگان
سابقه حضور مذهب زیدیه در ایران به قرن دوم و اندکی بعد از قیام و شهادت جناب #زید_بن_علی بن حسین بن علی بن ابیطالب (علیهمالسلام) در سال ۱۲۲ هجری برمیگردد.←در طی قرون نخستین اسلامی یکی از مناطق مهم حضور زیدیه، سرزمین خراسان به ویژه بلخ، نیشابور و بیهق (سبزوار کنونی) بوده است.
از مهمترین شخصیتها و دانشمندان زیدیه خراسان، دانشمند معتزلی زیدی ،حاکم ابوسعد محسن بن محمد بن کرامة چُشَمی بیهقی (۴۱۳- ۴۹۴ قمری) است که در سال ۴۹۴ هجری در مکه مکرمه به وسیله متعصبان سنی مذهب به قتل رسید.
از وی آثار متعددی بر جای مانده که اغلب آنها تاکنون منتشر شده است از جمله کتابهای:
تنبیه الغافلین في فضائل الطالبیین؛ رسالة إبلیس إلی إخوانه المناحیس؛ تحکیم العقول فی تصحیح الاصول؛ عیون المسائل في الأصول؛ نصیحة العامة و شاید از همه مهمتر کتاب تازه منتشر شده تفسیری او التهذیب [کتاب التهذیب یکی از تفاسیر کهن قرآن است؛ یکی از نخستین تفاسیر کامل و جامع قرآن باقی مانده از تفاسیر معتزلی زیدی است؛ این تفسیر از جهات مختلف حائز اهمیت است. کافی است بدانیم تفسیر او به عنوان منبع و مرجعی برای تفاسیر مهمی همچون الکشاف زمخشری و مجمع البیان طبرسی دانسته شده است.]
🔸یکی از آثار مهم حاکم چشمی که تاکنون توفیق نشر نیافته کتاب چهار جلدی السفینة الجامعة لأنواع العلوم است که به زبان عربی تالیف شده و خوشبختانه نسخه های خطی آن همچون بسیاری از دیگر آثار زیدیان ایران، تاکنون در یمن، مرکز اصلی حضور شیعیان زیدیه، حفظ و نگهداری شده و اینک در دسترس ما قرار دارد.←همانگونه که از عنوان این کتاب مشخص است این اثر مطالب متنوعی را در علوم مختلف اسلامی از جمله حدیث، تاریخ، کلام، اخلاق و… در برمیگیرد.
←در جلد دوم کتاب السفینه، نویسنده به ذکر مقتل امام حسین علیه السلام و حوادث روز عاشورا پرداخته و در لابلای مقتل نویسی خود، هفت قطعه شعر فارسی درباره حادثه جانگداز عاشورا آورده که به لحاظ قدمت تاریخی به عنوان نخستین اشعار آیینی و سبکی متاثر از حماسه سرائی شاهنامه #فردوسی حائز اهمیت بسیار است.
🔸نسخهای که از این مجلد السفینه در اختیار ما قرار دارد در سال ۶۱۷ قمری (بیش از هشتصد سال پیش) در شهر صعده یمن کتابت شده و در نتیجه خوانش اشعار فارسی در این نسخه، به دلیل رسم الخط کم نقطه و عدم آشنایی احتمالی نویسنده نسخه با زبان فارسی، با مشکلاتی همراه است.
هفت قطعه شعر فارسی نقل شده در نسخهای هشتصد ساله از زیدیه ایران
1-🔻قطعه رویارویی دو سپاه
از این سو عزیزانِ آل الرسول
دلِ مرتضی یادگارِ بتول
حسینِ علی سرفرازِ جهان
امانِ زمین و امامِ زمان
و زان سو صفِ کُفر و قوم شِقاق
اصول ضلال و رؤوس نِفاق
ازین سو صفی برکشیده ز نور
و زان سو ستمکار قومی کَفور
بر آل نبیّ تیز کرده دو چنگ
همه دل بر آل پیمبر چو سنگ
به کردار گَبر و مسلمان به نام
به کینِ نیاکان کشیده حُسام
که بودست ازیشان نگونسارتر؟
به داغ شقاوت سزاوارتر؟
قطعه حضرت علی اکبر علیهالسلام
2-قطعاتی از شعر فارسی نقل شده در نسخهای هشتصد ساله از زیدیه ایران در ذکر مقتل و مناقب حضرت علی اکبر علیهالسلام ، از «حاکم ابوسعد محسن بن محمدبن کرامه چُشَمی بیهقی (۴۱۳- ۴۹۴ قمری)» مندرج در نسخه خطی کتاب چهار جلدی السفینة الجامعة لانواع العلوم
🔻قطعه حضرت علی اکبر علیهالسلام
به شمشیر پاره شد آن بی همال
برو بر گذشته کم از بیست سال
همی زار بگریست بر وی شمال
همی کند موی از هلاکش هلال
امام جهان چون چنان دید پور
بجوشید مرد صبورِ وقور
بیالود بر رخ عقیق یمن
بر آن نازنین سرفرازِ دمن
بنالید بر وی پدر زار زار
همی گفت با کشته کارزار
عزیزا کریما سَر و سَروَرا
روانا جوانا کرم پرورا
تقیّا نقیّا وفیّا سَرا
مرا کَنبَیّ ای نکو افسرا
که را بود فرزند چون تو دگر؟
اَیا دیده و جان و روح پدر
قطعه حضرت قاسم علیهالسلام و قطعه نبرد نابرابر
۴ و 3ـ خوانش و تصحیح قطعه مربوط به حضرت قاسم بن الحسن علیهماالسلام و قطعه مربوط به نبرد نابرابر↓↓
🔻قطعه حضرت قاسم علیهالسلام
چو از رزمگه کرب بنشست باز
به نزدیک قاسم شد آن سرفراز
بر او زار بگریست چندی امام
بنالید بر وی علیه السلام
همی گفت با ديده و حال غم
مقدّمترينِ عزيزان عمّ
به عَمِّ تو بُد سخت دشوار کار
که بیند تو را خسته روزگار
مبخشودشان پس هرگز خدای
نگون سار بادا به هردو سرای
🔻قطعه نبرد نابرابر:
دل مهتران را به تیرِ خدنگ
بخستند و کوتاه شد (کارِ) جنگ
بر آن زار بگریست پروین و ماه
فرو ریز اشک و برآورده آه
همی بازگو وای و اندر کنار
شب و روز کرده همی ناله زار
قطعه شهادت امام حسین علیهالسلام
۵– خوانش و تصحیح قطعه شهادت امام حسین علیهالسّلام↓
🔻قطعه شهادت امام حسین علیهالسلام
امانِ جهان ناتوان گشته بود
سراسر به خونِ تن آغشته بود
چو بفتاد مِهر منوّر ز پای
تو گفتی سپهری درآمد ز جای
همه جانور نوحه کردست پاک
بر او سینه هر یک همی کرد چاک
ملایک هم از هفتمین آسمان
خروشان شده منکسر زین غمان
برافکنده گيتی ردایی سیاه
شده سخت بی نور خورشيد و ماه
مصرعی بازسازی شده:
(سرِ فخر گیتی امانِ زمین)
ز تن باز کردش سنان لعین
دلیری بر آلِ رسول خدای
ز کفر و نفاق است و تاریک رای
قطعه قتل عام اهل بیت علیهمالسلام
۶- خوانش و تصحیح قطعه قتل عام اهلبیت (علیهمالسلام)
🔻قطعه قتل عام اهل بیت علیهمالسلام
ز اولاد زهرا ده و هفت تن
سر آوردشان روی تیغ فتن
به يك جای بر جمله کشته شدند
ز روی جهان بر نوشته شدند
چگونه همی کرد خواهد نگاه
به روی محمّد بدان حشرگاه
کنون از حقیقت خبر یافتی
رسیدی بدانچه که بشتافتی
به جز آتشِ تیز مأویت نیست
به فردوس تو هیچ دعویت نیست
قطعه عبور زینب کبری سلام الله علیها بر کشتگان
۷- خوانش و تصحیح قطعه عبور حضرت زینب کبری سلام الله علیها بر کشتگان دشت کربلا
🔻قطعه عبور زینب کبری سلام الله علیها بر کشتگان
چو زینب گذر کرد (بر) کشتگان
بر آن پای مردان و آزادگان
غريوان همی گفت يا ويلتاه
إلی اللّه شکواي من محنتاه
رسولا کویر جهان را ببین
حسینِ علی واژگون بر زمین
عزیزان دیگر شده خاکسار
به دشت بلا برهنه تن فکار
سر از تن جدا و تن از دست و پای
ز کشته نماندست بر دشت جای
همه روی پوشیدگان تو را
دل و جان و دو دیدگان تو را
ز پرده کشیده برون آشکار
به چنگال دیوان شده چون شکار
