وفات سلمان فارسی
در هشتم صفر سال 36 هـ .ق. سلمان، بزرگ صحابی رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) در مداین وفات نمود.
📗تاریخ دمشق : ج 21 ص 375
ابتدا نامـش «روزبه» بـود که در روستاى « جـى» در نواحـى اصفهان متولد شد. پدرش دهقانى زحمتكش بود و آیین زرتشتى داشت. به همین دلیل روزبه را به خدمت آتشكده زرتشت درآورد.
سلمان بر اثر آشنایى با مسیحیان منطقه، پیرو دین مسیح شد اما با مخالفت شدید و عقاب پدر مواجه شد.
او پس از تحمل رنج فراوان سرانجام از بند پدر گریخت و به شام پناه برد.
در آنجا در كنار اسقف شام به خدمت این دین پرداخت.
سلمان همواره به دنبال كیش برتر در جست وجو و تلاش بود و در راستای این تلاشها، در نهایت به موصل آمد و از آنجا به قصد شبه جزیره عربستان، هجرت كرد و در بین راه با ناجوانمردى همراهانش به عنوان برده به یك یهودى فروخته شد. پس از چندى، فردى از یهود بنی قریظه او را بار دیگر خرید و به مدینه برد.
سلمان پس از سالها تلاش و جستوجو براى یافتن دین حق و پیامبر موعود، گمشده خویش را در وجود نازنین خاتم الانبیاء و اشرف مخلوقات، حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) پیدا كرد.
پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) او را سلمان نام نهادند و امر فرمودند تا با كار كردن، خود را از صاحبش بازخرید كند.
📘اسد الغابه : ج 2 ص 328
سرانجام او با كمك حضرت و یارانش آزاد شد و تمام عشق و محبت خود را در راه پیامبر اسلام و امیرمؤمنان علیه السلام نثار كرد.
محبت، اخلاص و ارادت نسبت به آستان نبوى و خاندان عصمت و طهارت(علیهم السلام) او را به جایى رسانید كه از زبان مبارك پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) كه هرگز سخن به مبالغه نمىگشاید به این حدیث مفتخر شد:
«سلمان دریایى بى كران و گنجى است تمام نشدنی. سلمان از ما اهل بیت است و حكمت و برهان به او داده شده است».
بحارالانوار ج22ص348
درباره حكمت و دانش سلمان همین بس كه او در كلام گوهر بار مولاى متقیان، همسان لقمان و یا حتی در زبان امام جعفر صادق (علیه السلام)، بهتر از لقمان شناخته شده است.
اِبنُ الكَوّاءِ : يا أميرَ المُؤمِنينَ ، فَأَخبِرني عَن سَلمانَ الفارِسِيِّ ، قالَ : بَخٍ بَخٍ ، سَلمانُ مِنّا أهلَ البَيتِ ، ومَن لَكُم بِمِثلِ لُقمانَ الحَكيمِ ، عَلِمَ عِلمَ الأَوَّلِ وَالآخِرِ
[ الاحتجاج : 1 / 616 / 139 عن الأصبغ بن نباتة ، الغارات : 1 / 177 عن أبي عمرو الكنديّ نحوه ، تهذيب تاريخ دمشق : 6 / 204 . ]
ابن كوّاء: اى اميرالمؤمنين! از سلمان فارسى برايم بگو. حضرت فرمود: بَه بَه! سلمان از ما خاندان است. چه كسى از شما مانند لقمان حكيم است كه علم اول و آخر را دارا باشد؟!
از روایات استفاده مىشود كه سلمان از اسم اعظم الهى اطلاع داشته است.
📒اعیان الشیعه، ج 7، ص 287
او از میوههاى بهشتى در دنیا تناول كرده و به درجهاى رسیده كه بهشت مشتاق و چشم انتظار او بوده است.
روزى پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) این آیه را برای مردم خواندند:
«وَاِن تَتَوَ لَّوا، يَستَبدِلُ قَوماً غَیرُكُم ثُمَّ لا يَكوُ نوُا أمثا لَكُم ؛ اگر شما عربها از اسلام روى برتابید، خداوند قومی را جانشین شما خواهد كرد كه از شما نیستند و چون شما رفتار نمىكنند».
اصحاب از پیامبر(صلی الله علیه و آله) پرسیدند: «اى رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ! آن مردم چه كسانى هستند كه جانشین عرب مىگردند؟»
پیامبر(صلی الله علیه و آله) دست بر دوش سلمان نهاد و فرمود: «این مرد و قوم اویند».
سپس افزود: «به خدایى كه جانم در دست اوست، اگر ایمان را در ثریا آویزند، سر انجام مردمى از فارس آن را در ربایند».
📔مجمع البیان : ج 9 ص 164
سلمان همواره ملازم ركاب پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امیرمؤمنان (علیه السلام) در صحنههاى گوناگون بود و در جنگها به عنوان مشاور عالى پیامبر (صلی الله علیه و آله) و از فرماندهان سپاه حضرت بود. به ویژه در جنگ احزاب، كندن خندق در اطراف مدینه به پیشنهاد سلمان فارسى بود.
وى در دوران حكومت خلفاى غاصب، مدافع امیرمؤمنان(علیه السلام) و فاطمه زهرا (سلام الله علیها) بود و وجود او در صف مخالفان حكومت به عنوان صحابی خاص پیامبر(صلی الله علیه و آله) براى دستگاه خلافت سخت گران مى نمود. او از معدود كسانى بود كه در شهادت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) بر پیكر نازنین حضرت در آن خاكسپاری شبانه نماز خواند.
📚الاختصاص ص 5 / بحار الانوار : ج 21 ص 351
سلمان در هشتم صفر سال 36 هـ .ق. در 250 سالگى و(بنا به قولى 350 سالگى) وفات نمود و به حبیب خود حضرت ختمى مرتبت پیوست.
همین شرافت و بزرگى بر او كافى است كه امیر مؤمنان (علیه السلام) درشب وفات با طى الارض و اعجاز از مدینه به مداین آمدند و بر پیكر او حاضر شدند و او را غسل دادند و با دست نازنین خود كفن نمودند و بر او نماز خواندند . سلمان در حالى كه بر چهره مولاى خود متبسم بود، از این دنیاى خاكى رخت بربست.
در نماز بر جنازه سلمان جعفر طیار و حضرت خضر با هفتاد صف از ملایكه حضور داشتند كه در هر صف هزاران فرشته قرار داشت. مدفن سلمان محمدى(صلی الله علیه و آله و سلم) در مداین در نزدیكى شهر بغداد، جنب تاق كسرى قرار دارد و بارگاهش زیارتگاه عاشقان و شیفتگان اهل بیت(علیهم السلام) و تربیت شدگان این خاندان است
📙مناقب، ابن شهرآشوب، ج 1 ص 448 و ص 449
