هفت قطعه شعر فارسی نقل شده در نسخهای هشتصد ساله از زیدیه ایران
🔸سابقه حضور مذهب زیدیه در ایران به قرن دوم و اندکی بعد از قیام و شهادت جناب #زید_بن_علی بن حسین بن علی بن ابیطالب (علیهمالسلام) در سال ۱۲۲ هجری برمیگردد.←در طی قرون نخستین اسلامی یکی از مناطق مهم حضور زیدیه، سرزمین خراسان به ویژه بلخ، نیشابور و بیهق (سبزوار کنونی) بوده است.
🔸از مهمترین شخصیتها و دانشمندان زیدیه خراسان، دانشمند معتزلی زیدی ،حاکم ابوسعد محسن بن محمد بن کرامة چُشَمی بیهقی (۴۱۳- ۴۹۴ قمری) است که در سال ۴۹۴ هجری در مکه مکرمه به وسیله متعصبان سنی مذهب به قتل رسید.
از وی آثار متعددی بر جای مانده که اغلب آنها تاکنون منتشر شده است از جمله کتابهای:
تنبیه الغافلین في فضائل الطالبیین؛ رسالة إبلیس إلی إخوانه المناحیس؛ تحکیم العقول فی تصحیح الاصول؛ عیون المسائل في الأصول؛ نصیحة العامة و شاید از همه مهمتر کتاب تازه منتشر شده تفسیری او التهذیب [کتاب التهذیب یکی از تفاسیر کهن قرآن است؛ یکی از نخستین تفاسیر کامل و جامع قرآن باقی مانده از تفاسیر معتزلی زیدی است؛ این تفسیر از جهات مختلف حائز اهمیت است. کافی است بدانیم تفسیر او به عنوان منبع و مرجعی برای تفاسیر مهمی همچون الکشاف زمخشری و مجمع البیان طبرسی دانسته شده است.]
🔸یکی از آثار مهم حاکم چشمی که تاکنون توفیق نشر نیافته کتاب چهار جلدی السفینة الجامعة لأنواع العلوم است که به زبان عربی تالیف شده و خوشبختانه نسخه های خطی آن همچون بسیاری از دیگر آثار زیدیان ایران، تاکنون در یمن، مرکز اصلی حضور شیعیان زیدیه، حفظ و نگهداری شده و اینک در دسترس ما قرار دارد.←همانگونه که از عنوان این کتاب مشخص است این اثر مطالب متنوعی را در علوم مختلف اسلامی از جمله حدیث، تاریخ، کلام، اخلاق و… در برمیگیرد.
←در جلد دوم کتاب السفینه، نویسنده به ذکر مقتل امام حسین علیه السلام و حوادث روز عاشورا پرداخته و در لابلای مقتل نویسی خود، هفت قطعه شعر فارسی درباره حادثه جانگداز عاشورا آورده که به لحاظ قدمت تاریخی به عنوان نخستین اشعار آیینی و سبکی متاثر از حماسه سرائی شاهنامه #فردوسی حائز اهمیت بسیار است.
🔸نسخهای که از این مجلد السفینه در اختیار ما قرار دارد در سال ۶۱۷ قمری (بیش از هشتصد سال پیش) در شهر صعده یمن کتابت شده و در نتیجه خوانش اشعار فارسی در این نسخه، به دلیل رسم الخط کم نقطه و عدم آشنایی احتمالی نویسنده نسخه با زبان فارسی، با مشکلاتی همراه است.
🔻قطعه رویارویی دو سپاه
از این سو عزیزانِ آل الرسول
دلِ مرتضی یادگارِ بتول
حسینِ علی سرفرازِ جهان
امانِ زمین و امامِ زمان
و زان سو صفِ کُفر و قوم شِقاق
اصول ضلال و رؤوس نِفاق
ازین سو صفی برکشیده ز نور
و زان سو ستمکار قومی کَفور
بر آل نبیّ تیز کرده دو چنگ
همه دل بر آل پیمبر چو سنگ
به کردار گَبر و مسلمان به نام
به کینِ نیاکان کشیده حُسام
که بودست ازیشان نگونسارتر؟
به داغ شقاوت سزاوارتر؟
