یکی از رخدادهایی که در اواخر سال نهم (ماه ذیحجه) رخ داد، مأموریت حضرت علی علیه السلام از جانب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای اعلام برائت از مشرکان، در روز عید قربان در منی بود، توضیح این که:
آیات آغاز سوره توبه (از آیه 1 تا 13) در این هنگام نازل شد که روح این آیات در چهار ماده زیر خلاصه می شود:
1 – ممنوعیت ورود بت پرستان به مسجدالحرام، و خانه خدا.
2 – ممنوعیت طواف با بدن برهنه.
3 – ممنوعیت شرکت مشرکان در مراسم حج.
4 – پیمان وفاداران به پیمان محترم است، و به پیمان شکنان چهارماه مهلت داده می شود تا به اسلام بپیوندند وگرنه اسلام با آن ها در حال نبرد است.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نخست ابوبکر را طلبید، و او را مأمور کرد تا این آیات را به صورت قطعنامه در مراسم حج در عید قربان در سرزمین مِنی برای مردم بخواند.
ابوبکر، آیات را گرفت و همراه چهل (یا سیصد) نفر، به سوی مکه حرکت کرد، ولی طولی نکشید که پیک وحی از طرف خدا، به حضور پیامبر رسید و عرض کرد:
خداوند فرمان داده است که: این آیات را باید تو یا کسی که از تو است، بخواند.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بی درنگ، حضرت علی علیه السلام را به حضور طلبید و ماجرا را به او گفت، و مرکب مخصوصش را در اختیار علی علیه السلام گذاشت و به او فرمود: حرکت کن، و در راه، آیات و قطعنامه را از ابوبکر بگیر، و خودت این مأموریت را انجام بده.
حضرت علی علیه السلام حرکت کرد و در سرزمین جُحفه به ابوبکر رسید، و فرمان پیامبر را به او ابلاغ نمود، ابوبکر آیات را در اختیار علی علیه السلام گذاشت، علی علیه السلام به مکه رفت و قطعنامه بیزاری از مشرکان را در منی خواند و به اطلاع مردم رسانید.
ابوبکر به مدینه مراجعه کرد، و به محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم رسید و عرض کرد:
نخست مرا برای اعلام برائت از مشرکان، نصب کردی، ولی اکنون عزل نمودی، آیا آیه ای بر ضد من نازل شده است؟
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
لا، الّا اِنِّی اُمرتُ اَن اُبَلِّغُهُ اَنا اَو رَجلٌ مِن اهلِ بَیتِی؛
نه، جز این که من از جانب خدا مأمور شده ام که آن آیات را خودم یا یکی از مردان خاندانم ابلاغ کند.(1)
و در مسند احمد آمده، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در پاسخ ابوبکر فرمود:
لا وَ لکِن جِبرَئیلُ جائَنِی فقالَ لا یُؤدّی عَنکَ الا اَنتَ اَو رَجُلٌ مِنکَ؛
نه، ولی جبرئیل نزد من آمد و گفت: آن را جز تو و یا مردی از تو، ابلاغ نکند.(2)
این ماجرا در احادیث شیعه و سنی از امور قطعی است، و به روشنی بیانگر آن است که امیرمؤمنان علی علیه السلام در مسایل مربوط به حکومت اسلامی، شایسته تر از دیگران است. هدف از این عزل ونصب آن است که عملا مردم بدانند که علی علیه السلام از نظر روحیه و جهات معنوی و سیاسی، قرین و همسان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می باشد.
1) خصائص نسایی، ص 28؛مغازی واقدی، ج 3، ص 1077؛ ارشاد مفید، ص 33.
حَسَکانی (متوفی بعد از سال 490 هجری) در شواهد التنزیل (ج 1، ص 232) حدود 12 روایت در این مورد نقل نموده است.
2) مسند احمد، ج 1، ص 151.
