١ـ روز عرفه
٢ـ شهادت حضرت مسلم بن عقیل (علیه السلام) و هانى بن عروه
٣ـ وقوع سدّ ابواب
1ـ روز عرفه
روز نهم ذیحجه از اعیاد بزرگ اسلامى به شمار میرود؛ اگر چه به اسم عید نامیده نشده است. در این روز خداوند تبارك و تعالى بندگان خود را به عبادت و اطاعت خود فرا خوانده و سفره جود و احسان خویش را براى بندگانش گسترانده است. شیطان در این روز خوار و حقیر و خشمناك است.
زایران خانه خدا، در مراسم عظیم حج از ظهر روز عرفه در صحراى عرفات وقوف میكنند و در غروب این روز به سمت مشعرالحرام میرونـد و خود را براى سایر مناسك با شكوه حج آماده می كنند.
در روایتى چنین آمده است كه حضرت زین العابدین (علیه السلام) در روزعرفه سایلى را دید كه از مردم درخواست كمك می نمود پس به او فرمود:
وَيْحَكَ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَسْأَلُ فِي هَذَا الْيَوْمِ إِنَّهُ لَيُرْجَى لِمَا فِي بُطُونِ الْحَبَالَى فِي هَذَا الْيَوْمِ أَنْ يَكُونَ سَعِيداً
«واى بر تو! آیا در این روز هم از غیر خدا سوال و تقاضای كمك میكنى؟! حال آنكه در روز عرفه بچهها در شكم مادرشان هم مشمول رحمت الهى مى شوند». من لا يحضره الفقيه نویسنده الشيخ الصدوق ج : 2 ص: 211
2ـ شهادت حضرت مسلم بن عقیل (علیه السلام) و هانى بن عروه
روز نهم ذیحجه سال 60 هـ .ق. حضرت مسلم بن عقیل، نماینده امام حسین(علیه السلام) در شهر كوفه و نیز جناب هانى بن عروه كه به حمایت از حضرت مسلم برخاسته و ایشان را در منزل خود جاى داده بود، به شهادت رسیدند .
مسلم بن عقیل كه از شخصیتهاى برجسته و با تقواى زمان خویش به شمار مى رفت، براى ارزیابى میزان وفادارى مردم كوفه به دستور امام حسین(علیه السلام) راهى این شهر شد؛ چرا كه مردم كوفه طى هزاران نامه، از امام حسین(علیه السلام) دعوت كرده بودند. آنها در ابتدا به گرمى از حضرت مسلم(علیه السلام) استقبال كردند اما هنگامى كه عبیدالله بن زیاد بر كوفه حاكم شد، كوفیان فریب وعدههاى دروغین او را خوردند و همچنین به علت ترس و جهل، دست از حمایت نماینده امام حسین(علیه السلام) كشیدند؛ از این رو، حضرت مسلم(علیه السلام) به دست عاملان ابن زیاد گرفتار شد و سرانجام در اوج غربت و مظلومیت به شهادت رسید.
در مظلومیت آن حضرت همین بس كه هنگام جنگ از پشت بامها دستههاى نى را آتش میزدند و بر سر آن حضرت میریختند؛ همچنین زمانى كه چشم ابن زیاد بر آن حضرت افتاد، زبان به جسارت بر امیرمؤمنان(علیه السلام)، امام حسین (علیه السلام) و عقیل گشود؛ در بالاى دارالاماره با لب تشنه، سر از بدن نازنینش جدا كردند و بدنش را از بالاى قصر به پایین انداختند؛ بعد از شهادت ریسمان به پاى مباركش بسته، در میان بازار كوفه میكشیدند. سپس بدن مباركش را به دار زده، سر مطهرش را به دمشق فرستادند.
در دفن بدن مطهر آن حضرت دو نظر است: یكى اینكه جمعى از قبیله هانى آمدند و بدنهاى مطهر آن دو را دفن كردند. دیگر اینكه نیمه شب زوجه میثم تمار به همراهى چند نفر از جمله همسر هانى بن عروه، بدنها را در كنار مسجد اعظم كوفه دفن كردند.
الارشاد : ج 2 ص 66
بحار الانوار ج 44 ص 363
ـ شهادت هانى بن عروه
جناب هانى از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه و اله و سلم) و از بزرگان و خواص شیعه و مخلصان در محبت امیرمؤمنان(علیه السلام) به شمار می-رفت و در جنگهاى صفین، جمل و نهروان در خدمت آن حضرت بود.
وی بزرگ طایفه مذحج بود و در قبیله خود نفوذ فراوانى داشت. هنگامى كه اهل كوفه پیمان خود را شكستند و بیوفایى خود را نسبت به اهل بیت (علیهم السلام) و مسلم بن عقیل ثابت كردند، جناب هانى، آن حضرت را پناه داد. پس از آن محمد بن اشعث خبیث وی و عدهاى از شیعیان را دستگیر كرد.
بعد از شهادت مسلم بن عقیل (علیه السلام) و شكستن سر و بینى جناب هانى توسط ابن زیاد ملعون، آن خبیث دستور داد سر جناب هانى را در بازار گوسفند فروشان از بدنش جدا كردند و با طنابى كه به پاى آن بزرگوار بسته بودند همراه با بدن جناب مسلم بن عقیل (علیه السلام) در بازار كوفه روى زمین كشیدند و سپس به دار زدند.
الارشاد : ج 2 ص 64
منتخب التواریخ : ج 3 ص 251
3ـ روز سد ابواب
در روز نهم ذیحجه به دستور پیامبر گرامى اسلام (صلی الله علیه و اله) همه درهاى منازل اصحاب به طرف مسجد پیامبر (صلی الله علیه و اله) بسته شد؛ جز در خانه امیرمؤمنان(علیه السلام) كه به دستور خاص الهى آن را نبستند.
این واقعه در منابع شیعه و اهل سنت بهصورت متواتر نقل شده است.
قالَ رَسولُ اللّهِ(صلی الله علیه و اله و سلم): سُدّوا هذه ألابوابَ غَیرَ بابِ عَلِی.
پیامبر خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: درهای مسجد را بهجز دَرِ خانه علی، ببندید.
مسند الإمام أحمد بن حنبل، ج۱، ص۷۰۹، ح۳۰۶۲؛ نسائی،
خصائص أمیر المؤمنین، ۱۴۱۶ق، ص۷۳، ح۲۳ و ص۱۰۵، ح۴۴.
پیامبر(صلی الله علیه و اله) در نخستین روزهای ورود به شهر یثرب، مسجدی بنا نهاد که بعدها به نام مسجدالنبی شناخته شد.
پس از آن، اتاقهایی متصل به مسجد برای سکونت پیامبر(صلی الله علیه و اله) و برخی از همسرانش ساخته شد.
بهمرور، برخی از صحابه نیز برای خود اتاقهایی در کنار مسجد احداث کردند. این اتاقها علاوه بر دری که به سمت بیرون داشتند، دری نیز به سمت مسجد گشوده میشد و صاحبانش هنگام نماز از همان در وارد مسجد میشدند و پس از نماز از همان مسیر بازمیگشتند.
پیامبر(صلی الله علیه و اله) به فرمان خدا مأمور شد تا تمامی این درها را جز دَرِ خانه علی بن ابیطالب(علیهماالسلام) ببندد.
پس از اعلام این دستور، برخی ناراحت شدند و اعتراض کردند.
پیامبر(صلی الله علیه و اله) فرمود:
«من مأمور به بستن این درها، جز دَرِ خانه علی، شدهام. شما در اینباره سخنانی گفتید. به خدا سوگند، من از پیش خودم به بستن یا گشودن دری دستور ندادم. من مأمور به انجام وظیفهای شدم و از آن پیروی کردم.»
ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۷، ص۳۴۲؛ فَتّال
نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ص۱۱۸؛
ابن حنبل، فضائل امیرالمؤمنین، ۱۴۳۳ق، ص۱۷۷.
حاکم نیشابوری دانشمند سرشناس اهل تسنن پس از نقل حدیث سدّ الابواب و تأکید بر صحت سند آن، از عمر بن خطاب چنین نقل میکند: پیامبر، فاطمه را به ازدواج او درآورد؛ او را در مسجد سکونت داد و برای او آنچه برای خودش حلال بود، حلال کرد؛ پرچم را در روز خیبر بهدست او داد. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۵.
در روایتى دیگر آمده كه پیامبر(صلی الله علیه و اله و سلم) ضمن خطبهاى فرمود:
مردانى كه نفسشان راضى نيست از اين كه من على را در مسجد ساكن نموده و آنها را اخراج كردهام بدانند
به خدا سوگند من آنها را از مسجد بيرون نكرده و على را ساكن ننمودهام بلكه خداوند آنها را بيرون نموده و على عليه السّلام را در مسجد اسكان داده است
خداوند عزّ و جلّ به جناب موسى و برادرش هارون وحى فرمود كه براى قومشان در مصر خانههايى بسازند و اين خانهها را قبله قرار داده و نماز بخوانند،
سپس به موسى امر فرمود كه كسى در مسجدش ساكن نشده و نكاح در آن نكرده و جنب در آن داخل نشود مگر هارون و فرزندان او،
و آگاه باشيد كه على عليه السّلام نسبت به من به منزله هارون نسبت به موسى است،
از اهل من تنها او برادر من است ،
جايز نيست احدى در مسجد من نكاح كند مگر على و ذريّه او،حال بدانيد «هر كس از این موضوع ناراحت است برود آنجا»؛ و اشاره به طرف شام كردند. علل الشرایع : ج 1 ص 202
