قیام مختار ثقفی به خون خواهی امام حسین (علیه السلام)
📘بحار الانوار : ج 43 ص 180
مختار در سال اول هجری در روستای « لفغا» در نزدیكی شهر كوفه دیده به جهان گشود. پدرش ابوعبیده ثقفی و مادرش رومه دختر وهب بن عمرو بن معتب بود.
ابوعبیده از اصحاب رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و اله و سلم) به شمار میرفت كه درجریان جنگی كه بین مسلمانان و اهل فارس در نزدیكی حیره، در اوایل خلافت عمربن خطّاب و در سال 13 هجری رخ داد به همراه فرزندش «جبر» به قتل رسید.
📕الاستیعاب : ج 4 مدخل:«أبو عبید بن مسعود بن عمرو الثقفی»
مختار مردی شجاع و دارای عقلی وافر و در پاسخ دادن حاضر جواب بود. او دارای خصلتهای پسندیده و بسیار با سخاوت بود و استعدادی داشت كه امور را با فراست و زیركی به آسانی درك میكرد و دارای همتی بلند و همچنین تیز بین بود. در جنگها محكم و استوار و در دوستی با اهل بیت (علیهم السلام) و دشمنی با دشمنان ایشان زبان زد خاص و عام بود.
📗بحار الانوار : ج 45 ص 350
محمد ابن مسعود نقل میكند: «چون مختار سر عبیدالله بن زیاد و عمر بن سعد را نزد امام سجاد(علیه السلام) فرستاد، آن حضرت سجده شكر به جای آوردند و فرمودند:
“خدا را حمد میكنم كه از دشمنانم انتقام گرفت” و سپس مختار را دعا كردند و فرمودند: “خداوند مختار را جزای خیر دهد”».
📗بحار الانوار : ج 45 ص 350
سدیر از امام باقر (علیه السلام) روایت میكند كه فرمودند:
«مختار را ناسزا نگویید! زیرا او كشندگان ما را كشت و خونخواهی ما كرد و بی همسران را تزویج نمود و در وقت ضرورت، مال به نزد ما فرستاد».
📙الامالی ؛ شیخ طوسی : ص 424
منذر بن جارود از امام صادق(علیه السلام) روایت میكند كه فرمودند:
«هیچ زنی از هاشمیان شانه بر موی خود نزد و خضاب ننمود تا اینكه مختار سر كشندگان حسین(علیه السلام) را به نزد ما فرستاد».
📙رجال کشی : ص 927
📘بحار الانوار : ج 45 ص 344
حضرت مسلم بن عقیل(علیه السلام) پس از ورود به شهر كوفه خانه مختار ثقفی را انتخاب نمود و بر او وارد شد.
📚شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید : ج 2 ص 294
مختار نیز به حمایت از او برخاست كه این امر سبب نگرانی عبیدالله بن زیاد گردید؛ لذا او را احضار نمود و پس از ضرب و شتم روانه زندان كرد.
مختار در زندان در كنار میثم تمّار قرار گرفت و از او احادیث و سخنان مولای متقیان امام علی (علیه السلام) را فرا گرفت.
روزی میثم به مختار گفت: «نگران نباش! مرا به شهادت میرسانند ولی تو از زندان رهایی خواهی یافت و به خونخواهی امام حسین (علیه السلام) میپردازی و این جبار را كه هم اكنون در زندان او هستیم، خواهی كشت و با پای خود صورتش را لگد مال میكنی».
از آنجا كه خواهر مختار همسر عبدالله بن عمر بن خطاب بود، از شوهرش خواست تا نزد یزید برای برادرش شفاعت كند و او وساطت كرد و یزید به عبیدالله نامه نوشت و مختار آزاد شد.
پس از شهادت امام حسین (علیه السلام) و شكست قیام توابین، نفرت عمیقی از بنی امیه در میان مسلمانان ایجاد شده بود؛ لذا با آزادی مختار باقی ماندگان نهضت توابین گرد او جمع شدند و خلاصه مختار به خونخواهی امام حسین (علیه السلام) و شهدای كربلا، در چهاردهم ربیعالثانی سال 66 هـ .ق. در كوفه قیام نمود.
جمع زیادی از مردم بر اساس چهار مطلب با او بیعت كردند كه آنها عبارت بودند از:
1. كتاب خدا؛
2. سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ؛
3. مطالبه خون امام حسین و اهل بیت آن حضرت (علیهم السلام) ؛
4. دفاع از مستضعفان .
📚بحارالانوار : ج 45 ص 333
مختار به همراه سپاهیانش شهر كوفه را تصرف نمود و مدت هجده ماه بر آن شهر حكومت كرد. در این مدت، جمع زیادی از قاتلان و كسانی كه در شهادت امام حسین (علیه السلام) نقش داشتند، به قتل رسیدند و انتقام اهل بیت(علیهم السلام) را از اشقیای زمان گرفت. مصعب بن زبیر كه بر بصره حكومت میكرد با لشكر عظیمی به جانب كوفه حركت كرد و با سپاه مختار وارد جنگ شد كه پس از شكست سپاهیان مختار و محاصره قصر او، مختار نیز كشته شد.
📚الکامل ، ابن اثیر : ج 4 ص 273
بنا بر قولی قیام مختار در شب 16 ربیع الثانی اغاز شد
امالی ، شیخ طوسی ص 240
