3 «إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّمواتِ وَالْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ما مِنْ شَفِيعٍ إِلاّ مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذلِكُمُ اللّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ »
ترجمه :
3. محققاً پروردگار شما اللّه است كسى كه خلق فرمود آسمانها و زمين را در شش روز پس از آن پرداخت بر عرش تدبير امر فرمود.] هيچ شفاعت كننده مگر بعد اذن او نيست. اين خدا پروردگارتان است پس او را بپرستيد، آيا يادآور نمىشويد و پند نمىگيريد!؟].
[چند اشكال و پاسخ آنها]
اشكال:
اولاً، قبل از خلقت آسمان و زمين روز و شبى نبود كه مىفرمايد: «إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمواتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيّامٍ» زيرا تشكيل روز و شب به واسطه حركت زمين است دور خود، چنانچه تشكيل سال و بروج به واسطه حركت اوست دور كره شمس.
و ثانياً، خداوند تبارك و تعالى قدرت داشت طرفة العين خلق فرمايد، وجه اينكه در شش روز خلق فرمود چيست؟
و ثالثاً، در بسيارى از آيات اين مدت ذكر شده و لكن در سوره فصلت هشت روز بيان فرموده ابتدا مىفرمايد: «قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِى خَلَقَ الْأَرْضَ فِى يَوْمَيْنِ»[1]پس از آن مىفرمايد: «وَقَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِى أَرْبَعَةِ أَيّامٍ»[2]تا آنجا كه مىفرمايد: «فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَمواتٍ فِى يَوْمَيْنِ»[3].
جواب:
اما از اشكال اول: مراد اين مقدار مدت بود، كه اگر روز و شبى بود شش روز مىشد.
و اما از اشكال دوم: خداوند قادر متعال بر هر چيزى قادر است در امر خلقت دفعى و تدريجى، چنانچه مخلوقات دفعى و تدريجى بسيار هست: آدم و عيسى عليهماالسلامدفعى، بقيه تدريجى. و هكذا حيات و موت، هر كدام موافق حكمت و مصلحت است و حكم و مصالح هر امرى را خود مىداند هر چه بگوييم بىجا گفتهايم.
و اما از اشكال سوم: جمله «وَقَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِى أَرْبَعَةِ أَيّامٍ» داخل در جمله اولى است، كه خلقت زمين و تقدير اقوات در چهار روز بوده و با جمله اخيره شش روز مىشود مطابق ساير آيات.
«ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ» «عرش» آخرين عوالم جسمانى است كه محيط به كرسى و سماوات و ارض است و معنى «استوى»، يعنى تدبير امور از آنجا مىشود تشبيه به جلوس سلاطين بر اريكه سلطنت كه تدبير امور مملكت مىكنند.
لذا مىفرمايد: «يُدَبِّرُ الأَمْرَ».
دفع دخل:
كأنّه كفار و مشركين بگويند كه خداوند كارها را به توسط اسباب مىكند و اصنام ما از وسايط بين خالق و مخلوق هستند و از خدا مىگيرند و به ما مىدهند و شفاعت در حق ما مىكنند: «ما نَعْبُدُهُمْ إِلاّ لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللّهِ زُلْفى»[4].
جواب آنها: «ما مِنْ شَفِيعٍ إِلاّ مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ» و اصنام مشركين نه شعور و ادراكى دارند و نه حيات و قدرتى و نه آبرو و مقامى و البته شفيع بايد داراى اين شئون باشد آنهم بعد از اذن و اجازه.
«ذلِكُمُ اللّهُ رَبُّكُمْ»؛ خداوند پروردگار شما چنين است «فَاعْبُدُوهُ» و عبادت غير آن نكنيد «أَ فَلا تَذَكَّرُونَ» بايد به مقتضاى عقل و دليل و حس متذكر اين معنى باشيد و دست از عبادت غير او برداريد.
------------------------------------------------------
[1] . بفرما به اين مشركين : آيا شما هرآينه كافر مىشويد به آن خدايى كه خلق فرمود زمين را در ظرف دو روز . سوره فصلت : آيه 9 .
[2] . و تقدير فرمود در زمين قوتهاى آن را يعنى قوت اهل زمين از انسان و حيوانات را در چهار روز مساوى كه خالى از زياده و نقصان باشد . همان : آيه 10 .
[3] . پس تقدير فرموديم هفت طبقه بالا را، كه هفت آسمان باشد، در مدت دو روز. همان : آيه 12 .
[4] . ما عبادت اينها را نمىكنيم مگر ما را به خدا نزديك كنند. سوره زمر: آيه 3.
آیه ٣ « إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّمواتِ وَالْأَرْضَ فِى ... »
- بازدید: 1850