103 « ما جَعَلَ اللّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوايَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ»
ترجمه :
103. خداوند قرار نداده حكمى از براى بحيره و سائبه و وصيله و حام، و لكن كسانى كه كافر هستند افترا و دروغ بر خدا مى بندند و اكثر آنها عقل ندارند و تعقل نمى كنند.
[ در بيان چهار صنف حيوان و افتراى مشركان ]
آنچه استفاده مى شود از خارج ، اينكه كفار زمان جاهليت احكامِ خاصى بر اين چهار صنف از حيوانات جعل كرده بودند و نسبت به جعل الهى مى دادند ، خداوند سلب اين نسبت را مى فرمايد كه حكمِ خاصى براى آنها جعل نشده و افترا و كذب محض است و در موضوع اين چهار صنف حيوان اختلاف شديدى است بين مفسرين و در اخبار غير معتبره و در كتب لغت : بعضى گفتند «بحيره» شترى است كه چند شكم زاييده تا پنج شكم گوش او را شق مى كردند، اگر شكم پنجم نر بوده بر زنها حرام بوده شير و گوشت او و اگر ماده بوده بر آنها حلال.
و « سائبه » شترى است كه انسان نذر مى كرد كه اگر شكار پيدا كردم يا از سفر سالم آمدم ، شترم را آزاد مى كنم و ديگر اين شتر حرام مى شد و كسى هم حق ممانعت از آب و گياه او را نداشته.
و « وصيله » شترى بود كه دو بچه مى آورد در يك حمل نر و ماده.و «حام» گوسفند يا شترى كه ده شكم بزايد ديگر انتفاع به آن نمى بردند و اقوال ديگرى هم گفتند، لكن چون ما مدرك معتبرى در دست نداريم و تمام اين اقوال را هم تفسير به رأى مى دانيم و از آن طرف هم محل ابتلاى فعلى نيست براى مسلمين. و خلاصه اينكه اين چهار قسم مثل باقى اقسام حلال است انتفاع به آنها و آنچه در جاهليت معمول بوده و نسبت به خدا مى دادند افتراى محض و كذب صريح است. و اينها ، يا از روى عمد و عناد بدعت مى گذاردند كه در اقليت بودند يا از روى جهل و كم عقلى و نادانى كه در اكثريت بودند ـ و اللّه العالم بما قال.